اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با تشریح جزئیات «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول»، اعلام کرد که تمامی معاملات مربوط به املاک دارای سند مالکیت سبزرنگ باید مطابق با مقررات این قانون انجام شود.
انواع اسناد مالکیت و تمایز سند سبز
قویدل با اشاره به انواع اسناد مالکیت موجود در کشور، توضیح داد که علاوه بر اسناد دولتی (قرمز یا بنفش)، سه نوع سند مالکیت دیگر در اختیار مردم قرار دارد:
- اسناد دفترچه‌ای: این اسناد تا سال ۱۳۸۸ به‌صورت ۱۶ یا ۳۲ برگی صادر می‌شدند.
- اسناد تک‌برگ زردرنگ (حدنگار): از سال ۱۳۸۸ جایگزین اسناد دفترچه‌ای شدند و مزایای متعددی نسبت به آن‌ها دارند.
- اسناد تک‌برگ سبزرنگ: پس از لازم‌الاجرا شدن قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، و بر اساس تبصره ۴ ماده ۱ این قانون، اسنادی که از تاریخ ۳ تیر ۱۴۰۳ به بعد صادر می‌شوند، مشمول مقررات ماده ۱ قانون الزام هستند. شورای راهبری اجرای این قانون، به ریاست معاون اول قوه قضاییه، تصمیم گرفت برای تمایز این اسناد و آگاهی‌بخشی به مردم، رنگ آن‌ها را از زرد به سبز تغییر دهد.
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تأکید کرد که اگر مردم قصد معامله ملکی با سند تک‌برگ سبزرنگ را دارند، باید بدانند که نحوه انجام معامله این املاک صرفاً باید مطابق با قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول باشد. وی افزود که تاکنون بیش از ۹ میلیون و ۳۰۰ هزار برگ سند مالکیت سبزرنگ در کشور صادر شده و تمامی این اسناد مشمول مقررات جدید هستند.
وضعیت املاک فاقد سند و سامانه ثبت ادعا
قویدل در ادامه به وضعیت املاک فاقد سند رسمی پرداخت و گفت: افرادی که ملکی بدون سند مالکیت دارند، حتی پیش از راه‌اندازی رسمی سامانه ثبت ادعا، می‌توانند برای دریافت سند اقدام کنند. این امکان شامل املاکی می‌شود که مشمول قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی هستند، یا املاک مجهول‌المالک ثبتی و فاقد سابقه ثبت محسوب می‌شوند. همچنین، برای املاک واقع در روستاها، متقاضیان می‌توانند از ظرفیت قانون الحاق موادی به قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن بهره‌مند شوند.
وی تفاوت اصلی قبل و بعد از راه‌اندازی رسمی سامانه ثبت ادعا را در «الزامی شدن فرآیندهای قانونی» دانست و اظهار داشت: در حال حاضر، مردم در خصوص اقدام برای دریافت سند مالکیت اختیار دارند، اما پس از راه‌اندازی رسمی سامانه موضوع ماده ۱۰ قانون، مهلت‌های مشخصی برای دارندگان املاک فاقد سند رسمی تعیین خواهد شد.
مهلت‌ها و الزامات ثبت ادعا
سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور توضیح داد که پس از راه‌اندازی رسمی سامانه، اشخاص دو سال فرصت دارند تا ادعای مالکیت خود را همراه با نقشه UTM (دارای مختصات جغرافیایی) در سامانه ثبت کنند. تهیه این نقشه‌ها توسط نقشه‌برداران دارای صلاحیت که در سامانه معرفی می‌شوند، انجام خواهد شد. پس از ثبت ادعا، متقاضی دو سال دیگر فرصت دارد تا اقدامات قانونی لازم را انجام دهد؛ این اقدامات می‌تواند شامل طرح دعوای قضایی (مانند الزام به تنظیم سند رسمی) یا پیگیری صدور سند مالکیت در چارچوب قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و ساختمان‌های فاقد سند رسمی باشد.
ثبت معاملات عادی در سامانه
قویدل همچنین به نحوه انجام معاملات عادی پس از راه‌اندازی رسمی سامانه ثبت ادعا اشاره کرد و گفت: پس از آغاز رسمی فعالیت سامانه، اشخاص ابتدا باید ادعای خود را در سامانه ثبت کنند و سپس اقدامات قانونی لازم را انجام دهند. در صورتی که قصد انجام معامله عادی را داشته باشند، همان معامله نیز باید در سامانه ثبت ادعا ثبت شود. وی تأکید کرد که این معاملات همچنان ماهیت عادی خود را حفظ کرده و آثار و تبعات حقوقی مربوط به خود را خواهند داشت، اما قانونگذار ثبت آن‌ها در سامانه را الزامی کرده است تا اطلاعات معاملات در بستر قانونی ثبت و قابل رهگیری باشد.
